فصل توبه مفتاح ابواب است ] نكتهء مهمه : به تأخير نينداختن توبه ] بر سالك طريق نجات و هدايت لازم است تنبّه به يك نكتهء مهمه . و آن اين است كه توفيق به توبهء صحيحهء كامله با حفظ شرايط آن ، چنانچه ذكر مىشود ، از امور مشكله است ؛ و انسان كمتر مىتواند نائل به اين مقصد شود ؛ بلكه دخول در گناهان ، خصوصاً كبائر و موبقات ، باعث مىشود كه انسان را از ياد توبه به كلى غافل مىكند . و اگر درخت معاصى در مزرعهء دل انسانى بارمند و برومند گرديد و ريشه‌اش محكم شد ، نتايجى بس ناهنجار دهد ، كه يكى از آنها آن است كه انسان را از توبه به كلى منصرف مىكند ؛ و اگر گاه‌گاهى نيز متذكر آن شود ، به تسويف و امروز و فردا و اين ماه و آن ماه كار را مىگذراند ، و با خود مىگويد كه در آخر عمر و زمان پيرى توبهء صحيحى مىكنم . غافل از آن‌كه اين مكر با خدا است ، وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ « 1 » . گمان نكن كه پس از محكم شدن ريشهء گناهان انسان بتواند توبه نمايد ، يا آن‌كه بتواند به شرايط آن قيام نمايد . پس بهار توبه ايام جوانى است كه بار گناهان كمتر و كدورت قلبى و ظلمت باطنى ناقص‌تر و شرايط توبه سهل‌تر و آسان‌تر است . انسان در پيرى حرص و طمع و حب جاه و مال و طول املش بيشتر است . و اين مجرّب است ؛ و حديث شريف نبوى « 2 » شاهد بر آن است . گيرم كه انسان بتواند در ايام پيرى قيام به اين امر كند ، از كجا به پيرى برسد و اجل موعود او را در سن جوانى و در حال اشتغال به نافرمانى نربايد و به او مهلت دهد ؟ كمياب بودن پيران دليل است كه مرگ به جوانان

--> ( 1 ) - « خدا بهتر از همه مكر مىكند » . ( آل عمران ( 3 ) : 54 ) ( 2 ) - پيامبر فرمود : « يَشيبُ ابْنُ آدَمَ وَيَشُبُّ فِيهِ خصلَتانِ : الْحِرصُ وَطُولُ الأَملُ » ؛ « فرزند آدم پير مىشود و دوخصلت در او جوان مىشود : حرص و آرزو » . ( بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 22 )